กรรมการตัดสินการแข่งขันลีลาศ เป็นตำแหน่งที่น่าปรารถนาของนักลีลาศหลายคน เพราะเป็นตำแหน่งที่มีเกียรติและประชาสัมพันธ์ไปในตัว การไปตัดสินในต่างประเทศแม้ค่าตอบแทนจะได้น้อย หรือบางทีไม่คุ้มค่าใช้จ่าย แต่ก็ยังอยากไป นั่นเพราะคำว่า "International Adjudicator"

ผู้เป็นครูลีลาศย่อมได้ประสบการณ์จากการตัดสิน ได้พบเห็นสไตล์และลีลาหลายรูปแบบ ได้เห็น " บอดี้ ไลน์ " และการเคลื่อนไหวที่มีคุณภาพ รวมทั้งเทคนิคต่างๆ อันเป็นประโยชน์ในการสอน

ทำอย่างไรจึงจะเป็นกรรมการตัดสินการแข่งขันลีลาศได้ ?

ในอังกฤษ ผู้มีสิทธิ์จะเป็นกรรมการตัดสินได้ จะต้องสอบได้คุณวุฒิครูจากสถาบันลีลาศที่วงการลีลาศยอมรับ อย่างน้อยระดับ "Membership Diploma" ขึ้นไป แต่ทั้งนี้มิได้หมายความว่า การสอบได้วุฒิดังกล่าวแล้ว ท่านก็จะสามารถเป็นกรรมการตัดสินได้ เพราะยังจะต้องมีคุณสมบัติอีกหลายอย่าง ทั้งยังจะต้องมากด้วยประสบการณ์ ฯลฯ

หลังจากสอบได้วุฒิแล้วต้องศึกษาทฤษฎี และเทคนิคต่างๆ ให้รอบรู้อย่างดีก่อน ต่อไปจึงเตรียมการเป็นกรรมการตัดสิน โดยเริ่มจากการจัดให้มีการแข่งขันลีลาศระดับเหรียญ(Medallists) หรือนักเรียนในโรงเรียนของตน แล้วเชิญครูจากจังหวัดใกล้เคียง ที่มีแนวคิดเดียวกันมาตัดสิน ครั้นเขาจัดขึ้นบ้าง ก็เชิญเราไปตัดสิน ถ้อยทีถ้อยอาศัยกัน

จากนั้นก็จัดการแข่งขันแบบ "โอเพ่น" เชิญนักลีลาศทั่วไปให้เข้ามาร่วมงาน และมีการโฆษณาประชาสัมพันธ์ในหนังสือพิมพ์ ซึ่งค่าใช้จ่ายไม่สูงนัก ท่านก็จะได้ประสบการณ์ขึ้นบ้าง ครั้งต่อไปจึงค่อยเชิญกรรมการที่มีชื่อเสียงมาร่วมตัดสิน (หรือบางทีก็โชว์ด้วย) ซึ่งจะทำให้การแข่งขันมีความหมายขึ้น ท่านเองก็จะได้มีโอกาสประเมินผลการตัดสินของท่าน เปรียบเทียบกับกรรมการผู้มากประสบการณ์ที่ท่านเชิญมา อย่ากังวลว่าการตัดสินของท่านจะแตกต่างกับกรรมการอื่นๆ ท่านต้องมั่นใจในตัวของท่านเอง

ขั้นต่อไป ถ้าท่านมีนักแข่งลีลาศที่ดีสัก 1 หรือ 2 คู่ ท่านก็พาไปร่วมการแข่งขัน แล้วก็บอกกับผู้จัดงานว่า ท่านมีความประสงค์จะขอร่วมเป็นกรรมการตัดสินด้วย (ในอังกฤษนั้น เขายินดีต้อนรับกรรมการหน้าใหม่ เข้าร่วมในคณะกรรมการตัดสินการแข่งขันด้วยเสมอ)

นอกจากนั้น นักแสดงโชว์ โค้ช และกรรมการตัดสิน ยังนิยมการลงโฆษณาในไดเร็คตอรี่ ของแมกกาซีนลีลาศสถาบันลีลาศต่างๆ ท่านก็ควรนำชื่อท่านไปลงบ้าง ระบุตำบลที่อยู่และหมายเลขโทรศัพท์ที่จะติดต่อได้ เพราะออร์แกนไนเซอร์ส่วนมาก ไม่ค่อยมีเวลาว่างมากนัก จึงมักใช้การเลือกกรรมการตัดสินจากแมกกาซีนลีลาศต่างๆ เพื่อความรวดเร็ว ฉะนั้น ด้วยการโฆษณาวิธีนี้ ก็สามารถช่วยให้ท่านมีสิทธิ์เป็นกรรมการตัดสิน ได้อีกวิธีหนึ่ง

ท่านจะตัดสินการแข่งขันลีลาศอย่างไร ?

ท่านจะได้รับแบบฟอร์มสำหรับกรอกผลการตัดสินของท่าน ถ้าท่านเป็นกรรมการตัดสินเพียงผู้เดียว ผู้จัดงานจะเป็นผู้ให้รายละเอียดในการตัดสิน ถ้ามีกรรมการหลายคน ประธานกรรมการตัดสินเป็นผู้ชี้แจงรายละเอียดให้ทราบ

การแข่งขันแต่ละครั้ง เมื่อมีผู้เข้าแข่งเป็นจำนวนมาก ก็ต้องแบ่งออกเป็นหลายรอบ ซึ่งนักแข่งจึงต้องแข่งกันหลายรอบ เช่น 3 หรือ 4 รอบ (ในอังกฤษที่ข้าพเจ้าเคยแข่งขัน ไม่เคยมีน้อยกว่า 40 คู่ แม้จะเป็นการแข่งขันย่อยๆ ก็ตาม)

จำนวนผู้เข้าแข่งขันแต่ละงานย่อมมีมากบ้างน้อยบ้าง เขามีกฏอยู่ว่า ในรอบคัดเลือกแต่ละรอบ จะคัดคู่แข่งออกมากกว่าครึ่งหนึ่งไม่ได้ เท่าที่เห็นมา แต่ละฮีทจะจัด 30 คู่ คัดออก10 เอาไว้ 20   รอบสอง จาก20 คัดเอาไว้ 12 คู่   รอบรองชนะเลิศ จาก12 เอาไว้ 6 คู่ (แต่ก็มีบ้างที่จัดแบบอื่น เช่น 30 คู่ คัดเอาไว้ 24   จาก 24 เอาไว้ 16 คู่   จาก16 เอาไว้ 10   จาก10 จึงคัดเอาไว้เหลือ 6 คู่ แต่วิธีนี้เขาไม่นิยม)

การตัดสินรอบคัดเลือก ต้องมีความรอบคอบและพิจารณาอย่างกว้างๆ ด้วย เช่น มี 40 คู่จะคัดเอาไว้ 24 คู่ โดยแบ่งเป็น 4 ฮีทๆละ10 คู่ เช่นนี้มิได้หมายความว่าต้องเลือกเอารอบละ 6 คู่ รวม 4 ฮีทก็เป็น 24 คู่ เพราะวัตถุประสงค์ที่แท้จริงนั้นเขาต้องการ "ให้เลือกคู่ที่ดีที่สุด 24 คู่จาก 40 คู่ " เนื่องจากบางครั้งมีถึง 8-9 คู่ที่ดีๆ มารวมอยู่ในฮีทเดียวกัน แต่บางฮีทมีเพียง 2-3 คู่เท่านั้นที่พอจะเข้ารอบได้ ฉะนั้น จึงควรมีกระดาษสำรองส่วนตัวไว้ ในกรณีที่ท่านพิจารณาแล้วเห็นว่า กลุ่มนี้มาตรฐานต่ำมาก ท่านก็เลือกไว้สัก 3 คู่ แล้วจดสำรองเผื่อเอาไว้สัก 2-3 คู่ แต่ถ้ากลุ่มนี้มาตรฐานสูงมาก ท่านก็เลือกให้เกิน 6 คู่ไว้ก่อน แล้วก็ทำเครื่องหมายที่เบอร์ซึ่งท่านอาจคัดออกทีหลัง ถ้าฮีทต่อไปมีคู่ไหนดีกว่า

ในรอบคัดเลือกรอบแรกนี้ ท่านมีเวลาเพียง 2-3 นาที ดังนั้น แต่ละคู่ท่านก็มีเวลาพิจารณาเพียงไม่กี่วินาที จึงควรสนใจพิจารณาในเรื่องสไตล์และลีลาการเคลื่อนไหวที่ดี เพราะถ้าขาดคุณสมบัติ 2 ประการนี้แล้ว ก็ไม่ควรผ่านเข้ารอบไปได้ และท่านเพียงชำเลืองตาผ่านไปเท่านั้น ก็สามารถทราบได้ดีถึงมาตรฐานของแต่ละคู่ เมื่อดนตรีเริ่มต้น ท่านเพียงพิจารณาดูมาตรฐานทุกคู่อย่างคร่าวๆ ก็สามารถบอกได้ว่าใครควรผ่านรอบนี้ไปได้ แต่ไม่ควรก้มหน้าลงจดเบอร์ที่ท่านเลือกทีละคู่ในทันที ควรจำไว้ 3-4 คู่ก่อน เพื่อจะได้ไม่ต้องละสายตาจากฟลอร์ ด้วยเหตุนี้ ตลอดเวลาตัดสิน ท่านจึงละสายตาจากฟลอร์เพียง 2-3 วินาทีเท่านั้น

ส่วนที่เหลือ ท่านก็ดูว่าใครมีบอดี้ คอนแท็คดี ใช้ฟุตเวอร์คถูกต้อง สไตล์และมูฟเม้นท์พอจะไปได้ ท่านก็หามาเสริมให้ครบตามจำนวนที่ต้องการ อย่าไปดูที่ "ภาพท่า" ของแวริเอชั่นซึ่งเป็นภาพนิ่ง ท่านไม่ควรเสียเวลาไปพิจารณา เพราะยังไม่ถึงเวลา รอจนเขากลับเข้าสู่เบสิค เวอร์ค หรือ เบสิค มูฟเม้นท์ จึงค่อยพิจารณา เพราะว่าทั้งในโนวิซและพรี - อเมเจอร์นั้น ส่วนมากก็สามารถทำ "โอเวอร์ สเวย์ " และ "เซม ฟุต ลั๊นจ์ "ได้ทั้งนั้น แต่กลับไม่สนใจทำเบสิค เวอร์ค อันเป็นโครงสร้างและคาร์แร็คเตอร์ของจังหวะนั้นๆ ด้วยเหตุนี้ จึงต้องมีกระดาษสำรองเอาไว้ เพราะเมื่อเราจดเบอร์ไหนลงไปแล้ว เราอาจเปลี่ยนแปลงตัดบางคู่ออก หรือใส่บางคู่เข้ามาใหม่ เพื่อให้โอกาสคู่ที่เหมาะสมกว่า

รอบรองชนะเลิศ รอบนี้มีความสำคัญที่สุด จึงต้องใช้ความรอบคอบเป็นพิเศษ เพื่อเลือก 6 คู่ที่ดีที่สุดในแต่ละจังหวะ ถ้ามีคู่ที่ดี (คือ Good Dancer) แต่เต้นจังหวะไหนไม่ดี (คือเป็น Bad Dance) เขาก็จะถูกบอกให้รู้ว่า เพราะจังหวะไหนจึงทำให้เขาไม่ได้เข้ารอบ ทำนองเดียวกัน คู่ไหนถึงจะไม่เด่นมาก แต่สามารถทำได้ดีทุกจังหวะ เขาก็ควรได้สิทธิผ่านเข้ารอบไปได้

จากการที่ได้เห็นคู่ต่างๆเต้นกันหลายรอบ เราก็คงพอจำได้ว่า คู่ไหนถูกใจบ้าง ฉะนั้น จึงสามารถพิจารณาได้อย่างรวดเร็ว โดยมีเหตุผลว่า เขายังคงทำได้คงเส้นคงวาจึงควรผ่านเข้ารอบไปได้ วิธีนี้ช่วยให้เราตัดสินใจได้ ในกรณีของคู่ที่เราไม่แน่ใจว่าจะมาร์คให้เขาหรือไม่ เราดูที่จุดเด่น เช่น ลีลาการเคลื่อนไหวของลำตัวกับขาและเท้า สอดคล้องเข้ากับจังหวะดนตรีที่เหนือกว่าคู่อื่นๆ เหล่านี้ท่านต้องพิจารณาเอง ไม่มีใครสามารถบอกท่านได้ว่า ระหว่างการรวบส้นทำ Heel Turn ที่ไม่ค่อยประณีตในบางครั้ง จะถูกตัดคะแนนมากกว่าการจับคู่ที่ลำตัวหลุด Contact ในบางครั้ง ท่านต้องรวบรวมข้อมูลแล้วพิจารณาเอาเอง เพราะท่านมีหน้าที่รับผิดชอบในการตัดสิน อย่าให้อิทธิพลอื่นมาทำให้ไขว้เขว เช่น รู้มาว่ากรรมการบางคนได้ตัดสินให้คู่ใดชนะ ในการแข่งขันครั้งที่แล้ว ถ้าเราไปตัดสินตามเหตุการณ์ที่ผ่านมาแล้ว ก็เหมือนกับเป็นการ "บล็อค" เอาไว้ก่อน นั่นมันง่ายในการตัดสิน แต่ไม่ใช่วิธีที่ถูกต้อง หรือ "ไม่มีความกล้าพอ"

รอบสุดท้าย รอบชิงชนะเลิศนี้ ก็มีความสำคัญไม่แพ้รอบรองชนะเลิศ ดังนั้นเราควรมีกระดาษสำรองไว้ โดยเรามาร์คคู่ที่คิดว่าควรได้ที่ 1 เอาไว้ก่อน เพราะอาจเปลี่ยนเป็นที่ 2 หรือที่ 3 ก็ได้ ถ้าเราไปพบคู่อื่นที่ดีกว่า (แต่ข้าพเจ้าเองจะมาร์คที่ 5-6 ไว้ก่อน เพราะง่ายกว่า แล้วจึงค่อยมาเลือกคู่ที่ 1 และ 2 ซึ่งต้องพิจารณาเป็นพิเศษ) ปล่อยที่ 3 และ 4 เอาไว้ตัดสินทีหลัง แต่ต้องพร้อมที่จะเปลี่ยนแปลงได้เสมอ ถ้าในทัศนะเราเห็นว่าจำเป็น เมื่อเสร็จเรียบร้อยแล้ว จึงกรอกในแบบฟอร์มแผ่นจริง เพื่อที่ผู้รวมคะแนนจะได้ไม่สับสน

นอกจากนั้น สิ่งที่ควรยึดเป็นหลักในการพิจารณาตัดสิน มีดังต่อไปนี้

ประการสุดท้าย กรรมการตัดสินนั่นแหละ มีบทบาทต่อมาตรฐานลีลาศในยุคที่ "ท่านเป็นกรรมการตัดสิน"

มาตรฐานของการลีลาศอยู่ที่ท่าน