|
จังหวะ แทงโก้
|
|
บทความโดย: อ.สมชาย ศุกรสมิต
|
|
เรื่องของลีลาและอารมณ์ ดนตรีจังหวะแทงโก้ มีบางสิ่งบางอย่างไม่เหมือนใคร คือมีบรรยากาศเร้าอารมณ์ ให้เกิดการตื่นตัวด้วยท่วงทำนองเพลงที่หนักแน่น กระชับ และหยุดเป็นห้วงๆ ตามตัวโน๊ต ดนตรีที่กระแทกกระทั้น ผสมผสานกับความนุ่มนวล คลื่นเสียงที่เปลี่ยนจากแผ่วเบา เพิ่มขึ้นมาเป็นเสียงกังวาลและหนักแน่น สร้างอารมณ์ให้ตื่นเต้น น่าทึ่งและตรึงใจ เรื่องของโครงสร้างพื้นฐานซึ่งเป็นส่วนสำคัญที่สุด เป็น Base หรือ Basic คือการจะเข้าถึงบรรยากาศของแทงโก้ มีเคล็ดลับอยู่ที่ต้องเข้าใจสไตล์ ลักษณะเฉพาะแบบที่ถูกต้อง และแสดงออกให้สอดคล้องกับบรรยากาศ ซึ่งขึ้นอยู่กับการวางท่าและจับคู่ที่กระชับและทะมัดทะแมง แต่ต้องเคลื่อนไหวให้นุ่มนวลและประณีต ข้อสำคัญต้องระวังเกี่ยวกับการใช้ไหล่ขวา และทุกครั้งที่ฝ่ายชายยืนชิดเท้านั้น ต้องนำเท้าขวามาชิดเท้าซ้าย โดยให้เหลื่อมไปข้างหลังเท้าซ้ายเล็กน้อย ส่วนฝ่ายหญิงก็ตรงกันข้าม การจะก้าวเท้าให้ลงจังหวะดนตรีนั้น ก่อนก้าวพยายามฟังเสียงให้ดีว่า มีเสียงเน้นอยู่เพียง 2 เสียง และมีเบาๆ กั้นกลางระหว่างเสียงหนัก 2 เสียงนั้น ลองนับตามเสียงเคาะจังหวะให้เป็น หนึ่ง-และ-สอง-และ (หรือ พั่ม-แท็ก-พั่ม ก็ได้ ) เสียงเคาะจังหวะที่ตรงกับตอนที่เรานับว่า หนึ่ง กับ สอง นั้น เป็นเสียงหนักซึ่งเป็นจังหวะหลักของแทงโก้ ฉะนั้น การวางเท้าก็ต้องก้าวให้ตรงกับจังหวะหลัก คือ หนึ่ง หรือ สอง ก็ได้ การนับจังหวะทำนองตามปรกติจะนับ ช้า - เร็ว - เร็ว - ช้า ช่วงที่นับ ช้า จะมีค่าเท่ากับ 1 บีท (Beat) ส่วน เร็ว จะมีค่าเท่ากับ 1/2 บีท ดังนั้น การก้าวช้าหนึ่งก้าว จะกินเวลาเท่ากับการก้าวเร็วสองก้าว ความเร็ว(Tempo) 33 บาร์ต่อหนึ่งนาที การจะก้าวให้ลงจังหวะ ควรเริ่มก้าวในจังหวะนับช้า และหน่วงเท้าไว้เล็กน้อย ( จะนับในใจว่า ช้า-หยุด หรือ พั่ม-แท็ก อะไรก็แล้วแต่ถนัด เพื่อเป็นการชะลอเท้าไว้ในจังหวะช้า ) แต่เมื่อก้าวในจังหวะเร็ว ก็ไม่ต้องหน่วงเท้าไว้เหมือนตอนนับช้า ควรเรียนพื้นฐานเบื้องต้นก่อนแล้วจึงสูงขึ้นตามลำดับ ดังนั้น ก็ควรเริ่มจากก้าวเดินให้ถูกต้องตามสไตล์ของแทงโก้ (Tango Walk) การเดินเป็นส่วนยากที่สุดในบรรดาเบสิค หรือพื้นฐานของโครงสร้าง ( ที่มี 1.การยืน 2.การจับคู่ 3.การเดิน ) การเดินไปข้างหน้านั้น ก็เหมือนกับเดินตามธรรมชาติในชีวิตประจำวัน คือทุกก้าวมีช่วงความยาวเท่ากัน เมื่อก้าวออกไปข้างหน้า เวลาวางเท้าลงส้นเท้าจะถึงพื้นก่อน แล้วจึงวางราบลงเต็มเท้า และนี่คือจุดสำคัญ
ความสำคัญของแทงโก้อยู่ที่การวางเท้า ลักษณะการเดินในสไตล์คาร์แร็คเตอร์ของแทงโก้
เป็นผลมาจากท่าการจับคู่ ซึ่งเป็นเอกลักษณ์เฉพาะตัวของแทงโก้ เมื่อเรายืนอยู่ในท่าจับคู่ตามปกตินั้น
แม้การวางน้ำหนักจะเช่นเดียวกันกับบอลล์รูมจังหวะอื่นๆ คือน้ำหนักอยู่ที่ส่วนกลางของเท้าข้างที่ใช้ทรงตัว
แต่การเคลื่อนลำตัวจะต่างกัน เช่นถ้าเราจะก้าวไปข้างหน้าในแบบของจังหวะ Waltz
หรือ Foxtrot การเคลื่อนไหวจะมีขั้นตอนดังนี้ สมมติว่า
ยืนอยู่ด้วยเท้าขวาก็จะเป็น แต่ให้สังเกตุว่าลักษณะดังกล่าวนี้
จะแตกต่างออกไปจากการก้าวเดินแบบแทงโก้ การเดินในแบบแทงโก้ (Tango Walk)
จะเริ่มด้วย จากนั้น วงจรก็ดำเนินซ้ำต่อไปอีก คือ เมื่อวางเท้าขวาลง น้ำหนักก็จะอยู่กึ่งกลางระหว่างเท้าทั้งสองอีกครั้ง แล้วกล้ามเนื้อต้นขาขวาก็จะทำหน้าที่ดึงน้ำหนัก จากแนวศูนย์กลางมายังเท้าขวาอีกครั้ง และต่อไปก็ทำซ้ำไปในลักษณะนี้อีกที จึงเรียกว่า Tango Walk เพราะไม่เหมือนการ Walk ในจังหวะอื่นๆ ซึ่งมันเป็นผลมาจากการจับคู่นั้นเอง การเดินของฝ่ายหญิง ขณะเมื่อยืนทรงตัวด้วยเท้าซ้ายนั้น (ความจริงจะทรงตัวอยู่โดยใช้เข่าซ้ายช่วยด้วย) กล้ามเนื้อต้นขาซ้ายจะทำหน้าที่เคลื่อนส่งน้ำหนักตัวไปข้างหลัง พร้อมกับเท้าขวาที่เคลื่อนก้าวออกไป และเมื่อก้าวเท้าออกไปเต็มที่แล้ว ให้ปลายเท้าสัมผัสพื้นก่อนแล้วจึงวางราบลงเต็มเท้า ให้การเคลื่อนที่ของลำตัวมาหยุดอยู่กึ่งกลางเท้าขวา ต้องระวังว่าการก้าวถอยหลังนั้น ความเร็วของการเคลื่อนส่วนกลางของลำตัว จะต้องเท่ากับของลำตัวส่วนบนด้วย เพราะการถอยหลังก็จะต้องรักษาการทรงตัวในแนวดิ่งไว้ด้วย ต้องให้ลำตัวช่วงล่างและช่วงบนเคลื่อนไปพร้อมกัน (อย่าให้เป็นลักษณะของการเอนตัวไปข้างหลังอย่างเด็ดขาด) ดังนั้น
จึงเห็นได้ว่า จากก้าวของ Tango Walk เป็นลักษณะของการยกเท้าขึ้นจากพื้นเล็กน้อย
แล้ววางลงในตำแหน่งที่ต้องการ ทำให้ไม่มีการสวิงโยนตัว (Body
Swing) ไม่มีการสเวย์ตัว เพื่อช่วยการทรงตัวขณะเลี้ยว (Body Sway) และก็ไม่มีการย่อตัวลงและยืดตัวขึ้นขณะก้าว
ที่เรียกว่า Rise and Fall เหมือนจังหวะอื่น การลากเท้าหลังเข้ามา เพื่อจะก้าวต่อไปข้างหน้าควรให้ บอลล์ (Ball คือ ตรงบริเวณใกล้โคนนิ้วหัวแม่เท้า) สัมผัสแผ่วๆ มากับพื้นเล็กน้อย จนเมื่อเข้ามาใกล้จนเกือบจะถึงเท้าข้างที่ยืนทรงตัวอยู่นั้น จึงค่อยยกขึ้นเล็กน้อยจากพื้น แล้ววางลงในตำแหน่งที่ต้องการ ลักษณะของแทงโก้วอล์ค จะเป็นแนวโค้งไปทางซ้ายเล็กน้อย เพราะขณะก้าวเท้าซ้ายออกไปนั้น จะข้ามผ่านแนวของเท้าขวาไปเล็กน้อยในลักษณะ ซี.บี.เอ็ม. คือขณะก้าวเท้าซ้ายออกไปนั้น ปลายเท้าซ้ายและลำตัวตั้งแต่สะโพกขวาและไหล่ขวา จะหันไปทางซ้ายเล็กน้อย ซึ่งทำให้การวางเท้าเป็นไปโดยใช้ขอบเท้าด้านนอกของเท้าซ้าย (คือขอบเท้าด้านนอก ตั้งแต่ข้างส้นเท้าไปถึงนิ้วก้อย) วางลงกับพื้นก่อน แล้วจึงวางราบลงเต็มเท้า (ให้สังเกตุว่า ลักษณะของ ซี.บี.เอ็ม. นั้น เมื่อก้าวเท้าซ้ายไปข้างหน้า ขาทั้งสองข้างจะไขว้กันเล็กน้อย เท้าจะล็อคกันตั้งแต่บริเวณหัวเข่าขึ้นมา) ส่วนเท้าขวา เมื่อก้าวไปข้างหน้าก็จะวางขอบเท้าด้านในลงสัมผัสพื้นก่อนแล้วจึงลดลงเต็มเท้า และขาทั้งสองก็จะคลายจากกัน เป็นการก้าวเดินในลักษณะที่เรียกว่า ไหล่ขวานำ ซึ่งก็มีผลทำให้มีแนวเดินโค้งทางซ้ายเล็กน้อย ส่วนการเดินถอยหลังก็จะตรงกันข้าม ถ้าถอยเท้าขวา ขอบเท้าบริเวณนิ้วก้อยจะถึงพื้นก่อน การถอยหลังนี้ มักจะเป็นส่วนของฝ่ายหญิงเสียเป็นส่วนมาก แต่ฝ่ายชายก็ควรต้องศึกษาด้วย การใช้เข่า นอกจากลักษณะของการวางเท้าแล้ว คาแร็คเตอร์ที่สำคัญยิ่งอีกอย่างหนึ่งก็คือ การใช้เข่า เข่าจะอยู่ในลักษณะหย่อนและงอเล็กน้อยพอสบายโดยไม่เกร็ง และให้ดูพองามอยู่ตลอดเวลา เมื่อเปรียบเทียบกับจังหวะอื่นแล้ว เมื่อก้าวขาออกไปเต็มเหยียดนั้น เข่าจะเหยียดตรง แต่ในแทงโก้ขณะที่ก้าวออกไปเต็มเหยียด เข่าจะคงอยู่ในลักษณะที่ยังงออยู่เล็กน้อย (แต่กล้ามเนื้อของขายังคงกระชับและเตรียมพร้อมอยู่ตลอดเวลา เพื่อให้การก้าวนั้นมีความยืดหยุ่น และนุ่มนวลขณะวางเท้าและถ่ายน้ำหนักลง) ส่วนขาหลังที่ก้าวตามมา ก็จะงอเล็กน้อยในขณะที่ผ่านขาหน้า แต่ต้องระวังอย่าให้ขาที่ทรงตัวอยู่นั้น งอลงไปกว่าเดิมอีก เพราะจะทำให้มีลักษณะของการยืดและย่อตัว (Rise & Fall) ทำให้เกิดภาพที่ไม่น่าดู การหย่อนเข่านี้ อย่าเอาไปปนกับการย่อตัว ความคมและเน้นจังหวะของ แทงโก้ วอล์ค ซึ่งจะเกิดขึ้นโดยหน่วงจังหวะของการเคลื่อนไหวของการก้าวเท้า เช่นเมื่อก้าวเท้าขวาไปข้างหน้าเรียบร้อยแล้วนั้น เราก็จะหน่วงจังหวะชะลอเท้าซ้ายไว้เล็กน้อยก่อน ดังนั้น เมื่อเราจะก้าวเท้าซ้ายตาม ออกไปจริงๆ นั้น ก็ต้องเร่งรีบตามไปด้วย เพื่อที่จะวางเท้าซ้ายลงในตำแหน่งที่ต้องการให้ทันดนตรีในบีทต่อไป แต่ต้องระวังอย่าหน่วงไว้นานนัก เพราะจะทำให้การเคลื่อนไหวของลำตัวชะงักขาดตอนไป จากข้อแนะนำเกี่ยวกับแทงโก้ วอล์ค ดังกล่าวแล้ว ให้นำมาใช้กับการถอยหลังด้วย เราต้องยอมรับว่า การถอยหลังนั้นมันยากกว่าการก้าวไปข้างหน้า ทั้งในเรื่องของการวางเท้าและความคมชัด ทั้งนี้เพราะว่า ในการถอยหลังนั้นปลายเท้าจะถึงพื้นก่อน ซึ่งยากกว่าการก้าวไปข้างหน้าด้วยส้นเท้า โดยให้มีคาแร็คเตอร์ของแทงโก้ที่ถูกต้อง อย่าได้พยายามยกเท้าขึ้นสูงขณะก้าวถอยหลังออกไปเต็มเหยียด แล้วกระแทกปลายเท้าลงกับพื้น โดยคิดว่าจะเป็นการเพิ่มเน้นความคมของจังหวะแทงโก้ ควรให้ทุกก้าวมีความพอดีๆ ไม่สั้นและไม่ยาวนัก การเคลื่อนไหวในแต่ละก้าวควรออกมาจากสะโพก อย่าให้เป็นการก้าวออกมาจากเข่า และก็อย่าให้ลักษณะของการสวิงโยนตัวเหมือนที่ใช้ในจังหวะอื่น ที่ควรระวังอีกอย่างก็คือเรื่องของการหันตัว จริงอยู่แม้จะมีการใช้ ซี.บี.เอ็ม. ในหลายรูปสเต็ปที่มีการหันตัวในแทงโก้ก็ตาม แต่จะไม่มีลักษณะของการจับคู่โดยการใช้ไหล่ขวานำ (ไหล่ขวาอยู่ล้ำไปข้างหน้าเล็กน้อยนั้น) ช่วยให้การหันตัวมาทางซ้ายง่ายขึ้น แต่ถ้าเป็นการหันไปทางขวาแล้ว ส่วนมากจะเป็นท่าพร็อมเมหนาด ดังนั้น การเหวี่ยงหรือสวิงตัวจึงไม่จำเป็น และก็จึงไม่มีการยืดและย่อตัวด้วย ทุกครั้งที่มีการหันตัว ก็ต้องระวังให้ไหล่ทั้งสองอยู่ในระดับเดิมตามปกติ การชิดเท้าในแทงโก้ ในจังหวะแทงโก้ จะมีการชิดเท้าบ่อยครั้ง และการชิดเท้าที่ทำได้ถูกต้อง จะช่วยให้มีเอกลักษณ์ของแทงโก้ที่สวยงาม ไม่ซ้ำแบบกับจังหวะอื่น การชิดเท้านั้นมักจะมีก็ต่อเมื่อ หลังจากการก้าวเท้าข้างหนึ่งข้างใดออกไปข้างๆ แล้วจึงจะมีการเอาเท้าอีกข้างหนึ่งเข้าไปชิด ถ้าเราต้องการที่จะเต้นแทงโก้ให้ได้สวยงามดี ก็ควรจะต้องเอาใจใส่ในเรื่องการชิดเท้าให้มากสักหน่อย ตัวอย่างการชิดเท้า ข้อควรจำ ให้พยายามหลีกเลี่ยงการชิดเท้าแบบตามธรรมดา การชิดเท้าในแทงโก้นั้น จะต้องให้เท้าขวาเยื้องอยู่ข้างหลังเท้าซ้ายเล็กน้อย อย่าวางเท้าให้อยู่ในระดับเดียวกัน การวางเท้าที่ถูกต้อง ก็จะช่วยให้เราอยู่ในท่ายืนที่ถูกต้องด้วย ส่วนฝ่ายหญิงนั้น เมื่อจะเอาเท้าซ้ายไปชิดเท้าขวา การเคลื่อนไหวต่างๆ ก็ทำนองเดียวกัน คือเมื่อก้าวเท้าขวาออกไปนั้น เท้าขวาจะวางลงโดยใช้ขอบเท้าด้านในของบอล์ล (Inside Edge of Ball) ให้สัมผัสกับพื้นก่อน แล้วจึงลดลงเต็มเท้า ต่อจากนั้น จึงจะเอาเท้าซ้ายเข้ามาชิดหรือเกือบจะชิด โดยให้ส้นเท้าซ้ายอยู่ในระดับเดียวกันกับหลังเท้าขวา |
| ที่มา: Letter Service จากสมาคมลีลาศแห่งประเทศไทย ถึงสมาชิก |